Lugandan Hell

Wabadewo okulangirira ne Papa nti enjigiriza eyo muliro gw’okuzikiriza ebulirwe n’amanyi mangi ne kanisa nga ekinayamba okuziyiza ekibade kiretera obunamungi bw’omuntu okuva ku Katonda.

Papa yanyonyola nti nga bwekyakirizibwa nti esubi ely’okugenda mu ggulu ku lunaku lw’okuffa ligya kutwaliwa nga ekikulu ekisokerwako mu ndoboza eyokuwereza Katonda, tekikyatwaliwa nga kikulu nga bwekyasubirwa, era kati ekisigalide kwe kutandika okubulira omuliro ogulikuzikiriza, nti okuyita mu kutya olw’ebibonyonyo eby’ekitalo ebiribatukako, abantu basobole okukumiwa obulungi ennyo mu kanisa.

Obutekwasa kyonna Papa ky’eyalangirira kyekijja okukola kundoboza y’abantu oba abakatuliki okusinga ennyo, kyamugaso nti abantu bonna abaloboza bagezeko okufumitiriza, obanga kisoboka amazima ku muliro ogulikuzikiriza kyegugamba. Ekirobozo eky’okubonyabonyezebwa emirembe n’emirembe n’ababi mubutufu kiyigirizibwa mu Bayibuli? Singa nedda; wa gyekyava? Lekka twekalirize ensonga zinno mu bumpi era tulabe kyetunasanga.

Ekigambo kyenyini ekyomuliro ogw’okuzikiriza (hell) kiva mu Anglo-Saxon, era nga tekinakozesebwa mu kikyusa eky’olungereza olwe Bayibuli, kyali kitegeza mu bumpi okubikiwako oba embera eyokukweka. Ekyokulabilako, ekikolwa ekyokuzikanga lumonde wansi mutaaka okumukumirayo okuyita mu butiti kwayitiwanga “okuzikiriza” lumonde. Bakyagoberela obuwangwa bunno mu Bungereza ekyokuzikiriza lumonde bwawe. Okuteka esubi ku kasolya k’enyumba kyayitiwanga “okuzikiriza” enyumba, naye tekyategezanga okuteka omuliro ku nyumba.

Mundagano enkadde waliyo ekigambo kimu ekyakyusiwa okuzikiriza(hell) mu ebikka bya Bayubuli zaffe zinno eza bulijo mu Lungereza. Ekigambo kino kiri sheol. Ekigambo kinno kilabika mu ndagano enkadde emirundi nkaga mutano.Ekigambo (hell) okuzikiriza kikyusibwa emirundi asatu mugumu era n’ekinya emirundi esatu. Mubutufu okukyusiwa kwakyo; kwongede obutategerekeka okuliwo mundoboza y’obuntu mukutegera embera ey’abafa olw’okukyusiwakyusiwa.

Mazima, abakyusa e Bayibuli zinno ezaffe ezabulijjo tebali Bakatuliki, naye baliwo mubisera endoboza eyokuyigiriza kwo awa Papa okukwata ku muliro ogw’okuzikiriza era nokubula emirembe gyonna lwe kwaliwo nga kukiriziwa, era ne mu Baporotesitanti, era mubuntu kinno kyakosa omulimu gwawe mukika ekyawagulu. Okuva amakulu genyini ag’ekigambo omuliro ogw’okuzikiriziza (hell), agategeza okubikako oba okuziyiza tegali ganjabulo nnyo okuva ku kya magombe, oba eky’ekinya, olwono mpozi abakyusa Bayibuli bakitwala bwebatyo era n’ekibanguyila mu ndoboza yabwe okukozesa omuliro ogw’okuzikiriza (hell) nga bakyusa (amagombe) sheol.

Naye bakisanga nga kizibu okukozesa ekigambo omuliro ogw’okuzikirza(hell) mu buli mbera nga ekikyusa eky’olwebulaniya ekya sheol (amagombe), okukikola kino kiba kiteka abamu ku baddu ba Katonda abesigwa abogerwako mu Bayibuli mu bifo ebyokubonabona, olwono baba betaddeyo okudda mu muliro ogw’okuzikiriza mu magombe kitukane n’ekigendererwa kyabwe obulungi.

Ekyokulabirako, mukitundu ekisoka ekigambo sheol (amagombe) kilabika mu ndagano enkadde nga kikozesebwa ne jajja ffe Yakobo amulungi. Akisanyisiza mutabani we omwagalwa Yusufu obanga yatibwa ensolo enkambwe ezomunsiko era yali aboneredde nnyo mu mutima olwo kufirwa kunno okwamanyi. Nga akaba yayogera, “ndikka emagombe(sheol) awali omwana wange nga nkyakaaba.” (Oluberyeberye 37:35). Mu bigambo binno abakyusa bateddewo ekigambo “amagombe” awatali ekyo, bandibadde kilaga nti Yakobo yakiriza nti Yusufu ali mu muliro ogw’okuzikirira (hell) era nti yasubira okugenda eyo naye oluvanyuma olw’okufa. Nokunyonyola kwa Papa okutegeza okubonabona okwatekewa ku kigambo (amagombe) sheol, kinno kyandibade kyanjabulo eri abasomi abasinga obungi okukyikiriza.

Nabbi Yobu asaba okugenda mu(magombe) sheol , naye mukukyusa okusaba kuno abakyusa batuwa ekigambo “amagombe”. (Yobu 14:13). Yobu yali ayita mubuzibu bungi era n’okubonabona okwamanyi. Kyali kituse ku mbera gyeyali tasobola kuguminkiriza, kati ng’asaba Katonda okumukiriza okugenda mu sheol (mumagombe) gyeyali amanyi nti ajja kutuka mu kubumula. (Yobu 3:17-19). Singa abakyusa batuwa ekigambo omuliro ogw’okuzikiriza (hell) mukifo kinno, abasomi be Bayibuli bandiyigiriza nti ekigambo kinno mu Bayibuli sikifo kyakubonabona, naye embera eyobutategera mundoboza – banditegedde nti Yobu teyasaba kugenda mukifo okubonabona gyekwandiyongezedwako, era kwongezeweko emirembe n’emirembe.

Nabbo omulala owe ndagano enkadde anyonyola sheol (amagombe) mubigambo ebitabusabusiwa, nga agamba, “buli omukono gwo kye gulaba okukola, okikolanga n’amaanyi go; kubanga tewali mulimu newankubade okuteesa newankubade okumanya amagezi mu magombe (sheol) gy’ogenda. (Mubulizi 9:10). Nga kyamuwendo okubikula amazima mu kyawandikiwa kinno singa abakyusa wanno batuwa ekigambo omuliro ogw’okuzikirira (hell) mukifo kyokutuwa sheol ekigambo kya magombe, nga bwebakola!

Ekintu kiri nti sheol (amagombe) gwe muliro ogw’okuzikiriza (hell) ogwomundagano enkadde – omuliro ogw’okuzikiriza (hell) gwokka abantu ba Katonda gwe babagambako mubisera by’emyaka 4,000. Era ekifo kinno kyali kifanana kitya? Kyali ekifo ekyakasikiriro era n’okubumula, embera eyobutategera mundoboza, kyebali bayigirizidwa banabbi, gyebagenda bonna abatukirivi era n’ababi bwe bafa eyo nebalindirira ekisera, olwamanyi g’omutonzi, bayinza okudizibwa obulamu mu kuzukizibwa.

Ekitufu ku bikwata ku muliro ogw’okuzikiriza (hell) nga bwebabikula mu ndagano empya bikwatagana bulungi nebili mundagano enkadde. Endagono empya yawandikibwa mu luyonani era wanno ekigambo ekyoluyonani hades (amagombe) kikwatagana n’okyolwebulaniya sheol (amagombe) ekyomundagano empya . Tutegera kinno okuva kukitufu ky’omutume Petero, mukubulira kwe ku lunaku lwa pentakonte yajjayo okuva mundagano enkadde mu ekyo ekigambo sheol (amagombe) gyekilabikamu era mukukola kinno yakyusa ekigambo sheol (amagombe) okutegeze ekigambo kyoluyonani hades (amagombe).

Ekyawandikiwa Petero kyajjayo kumulundi gunno kyekiri mu Zabuli 16:10. Bunno bunabbi bwa kuffa era n’okuzukira kwa Yesu, ng’alangirira nti obulamu wa Yesu tebujja kulekewa mu magombe (sheol). Okusoka mubyonna kinno kikakasa nti Yesu yagenda magombe (sheol) ag’omundagano enkadde bwe yaffa: era kikakasa nate nti amagombe (hades) ag’omundagano enkadde ge gamu n’agomundago empya. Emirundi ebiri abakyusa bakozesa ekigambo omuliro ogw’okuzikiriza (hell). Wanno batwalibwa mu butamanya, kale singa wanno bakozesa ekigambo amagombe baba bateka obulamu wa Yesu mu magombe (sheol), ekyandibadde ekitufu, naye kinno tekyandikwataganye ne kya Papa eky’enjigiriza ekwata ku obutafa ow’omwoyo.

Tutekwa kuba basanyufu nti Kurisito yagenda mu magombe (hell) ago mu Bayibuli bwe yafa, olwono natekawo okulokolewa eri abo abali eyo. Mu kubikulirwa 1:18 Yesu mwenyini ayogera abikwata ku kinno nga agamba nti, “nze yali afude era kati ndi mulamu; ndi mulamu emirembe n’emirembe...era ndina ebisumulozo eby’emagombe era n’obyokufa”. Okukozesa ekigambo ekisumuluzo ne n’engeri Yesu jatukakasamu nti ajja kugulawo ekomera edenne eryo nyumba eyokufa era asumulure abawambe.

Kinno kikwatagana n’okukozesa ebigambo (hell) ebibiri ebisembayo mu bayibuli – ebiri mu kubikulirwa 20:13-14. Wano Yokana atugamba nti amagombe(sheol) galireta abafu abago; era oluvanyuma, kulizikiriziwa. Akabonero akakozesewa okulaga okuzikiriziwa kwa magombe (hell) kuli enyanja eyomuliro. Wanno kisubizibwa nti “enyanja eyomuliro” ge magombe (hell) ga Bayibuli, naye nga sikyekyo. Yokana atugamba nti kwe kuffa okwokubiri, era nti mukwo okuffa na magombe gajja kuzikirizibwa. Omuliro kyekintu ekikyasinga okuzikiriza nga kimanyidwa abasayansi, era mukama akikozesa mu kigambo kye okureta ekifanayi ekyokuzikirira.

Waliwo ekigambo ekirala mu Luyonani mu ndagano empya ekyakyusiwa nga omuliro ogw’okuziriza (hell) era kyekinno Gehenna. Lino ly’erinya elyabwewa ekibonvu ekiwanvu ennyo ebweru wa Yerusalemi ekyakozesewanga okutekamu ebisasiro era nebiriwa byekibuga. Omuliro gwakumiwanga okwaka mukiwonvu (Gehenna) kinno okuzikiriza kyonna ekyasuliwangamu.

Olw’okuba embera eyakwatagananga ne kiwonvu (Gehenna) , era kubanga Yesu yamanya nti abantu abomunaku ze bajja kutegera amakulu, yakikozesa nga akabonero akokuzikirira. Tewali n’omu eyabonyabonyezewa mu gehenna (mukibwonvu) – kikozesewa olw’okunyonyola okuzikiriziwa. Mu butufu abayudaya baganiwanga okukozesa okubonyabonya okw’engeri yonna, yadde okwekisolo.

Yesu okukozesa ekibonvu kya (Gehenna) kyali kyamugaso okulaga okuzikiriziwa, kilabikira mu kyeyayogera, “So temubatyanga abatta omubiri, naye nga tebayinza kutta bulamu: naye mumutyenga ayinza okuzikiriza obulamu n’omubiri mu Ggeyyeena.” (Matayo 10:28.) Abakyusa bakozesa ekigambo amagombe (hell) wanno nga ekyakyusibwa okuva mu Geyeena (ekiwonvu), era kati kyebunyisa okulaba nti omusomi wa Bayibuli tebanaba kwetegereza nti ekyo kifo kyakuziriza, ngasikifo kyakubonyabonyezewa.

Awalala Ggeyeena, Yesu yeyongera okuwa ekifananyi eky’okuzikiriza nga akozesa obubuka obuyingira mu milambo gy’ebintu ebiba bifude. Nga ayogera kukusikiriziwa okuyitiride okujja okutuka mu bulamu obukurisitayo okubajja ku Mukama, nga kiyimirirawo mubintu binno ebitenderezewa nga omukono era namaso, yayogera nti kyandibade kirungi okutemewako omukono oba okujjiwamu eriso okusinga okusiliwa mu Ggeyeena,eri obubuka gyebutafa era n’omuliro gyegutazikira. Matayo 5:29, 30; 18:8, 9.

Nga bwetulabye, omuliro gwakumibwanga okweyongera okwakaka mu Ggeyeena (ekiwonvu) kisoboseze byonna ebyasuliwangamu mu kiwonvu okuzikirira. Mumbera enno kazambi yenna eyasulibwanga mukiwonvu nga tatuseko muliro naye ngayekute ku mabali bwandizikirizibwa n’obubuka. Kati okuyita mu byokulabilako binno, Yesu yakakasa okuyigiriza kwa Bayibuli okwabona, nti empera yekibi kwe kuffa, sikubonyabonyezewa.

Ebyawandikibwa biyigiriza nti “emmeeme eyonoona ye erifa” (Ezekeri 18:20), sosi kubonyabonyezewa emirembe gyonna. Kale mu kutuyigiriza nti empera y’ekibi kwe kuffa, omutume Paulo naye alangirira nti “naye ekirabo kya Katonda bwe bulamu obutaggwaawo mu Kurisito Yesu Mukama waffe”. (Abaruumi 6:23). Kale nate esubi eryokuzukira okuva mu baffu eri bonna abaliba balokoledwa ne Kurisito.

4. Kiki ekiberawo ku muntu bwaffa? Enfufu n’edda mu ttaka nga bwe yali...omwoyo ne gudda eri Katonda eyagugaba. Bonnabagenda mukifo kimu era bonna bava mu nfuufu nate. Mubulizi 12:7; 3:20.

5. Mwoyo ki gunno ogudda eri Katonda? Kuba omwoyo awatali mubiri nga mufu. Yakobo 2:26. N’omwoyo gwa Katonda guli mu nnyindo zange. Yobu 27:3. Nolwekyo okuwera era n’omwoyo kyekimu.

6. Omwoyo kyeki kati? Mukama nabumba omuntu munfufu...era namufubwamu omukka omulamu munyindo; omuntu nafukka omulamu. Olubeeryeberye 2:7. Nolwekyo omubiri (enfufu) gatako omukka omulamu (omwoyo) = Omuntu omulamu.

14. Ddi Daudu lwe yayogera nti ajja ku kusibwa? Ndimatira bwe ndizuukauka n’ekifananyi kyo. Zabuli 17:15. N’abafu balizuukizibwa obutavunda, naffe tulifuusibwa. 1Abakkolinso 15:52.

15. Kulwani lwe tugenda okununuliwa okuva mu magombe? Kulwo muntu okufa kwajja...era bwekityo mu Kuiristo bonna mwe balifukira abalamu. 1 Abakkolinso 15:20, 21.

17. Okuzukira kwa abalungi kuliberawo ddi? Kubanga Mukama waffe yennyini alikka...n’abo abaafira mu Kurisito be balisoka okuzuukira. 1 Abasessalonika 4:16.

18. OKuzuukira kw’ababi kuleberawo ddi? Era (abatukirivu) balifugira wamu ne Kurisito emyakka 1000. Naye abamu ku bafu tebaliba balamu okumala emyaka 1000. Kubikulirwa 20:4, 5.

19. Abatukirivu baliba balamu okumara kisera ki? Tewaliba kufa nakatono: kubanga benkana bamalayika ;era bana ba Katonda abomukuzuukira. Luuka 20:36. Tewajja kuba kufa Kubikulirwa 21:4.

20. Ejinja eryokusonda mu wakabaka wa satani bubadde bulimba “temulifa” Bunno bwebulimba bwe yabulira Kawa mu Adeni abadde abulira abana babantu ekisera kyonna. Era okuyita mubisera byonna Satani akoze ebyamagero bingi ng’ayita mu bantu abagamba nti bafuna okuva mu bafu. Abalogo be Misiri (Okuva 7:11) obulogo w’endori (1 Samwiri 28); abalogo (Danyeri 2:2) omuwala eyalagulanga (Bikolwa bya Batume 16:16-18). Satani akola namanyi leero okuyita mu bakulembeze bamadini okulimba abakoye ng’agamba nti abafu tebaba bafu naye balamu bayinza nokwogera na balamu.

21. Katonda yagamba ki ku abo abayigiriza nti abafu baba balamu? Era omusaja...oba omukazi....asamira omizimu oba omulogo talemnga kutiwa. Baleevi 20:27.

23. Abantu ba Katonda bayinza batya okwewala okulimbiwa? Bakiriza ekigambo n’omwoyo omwangu ennyo , buli lunaku nga banoonya mubyawandikibwa oba nga ebyo bwe biri bwe bityo. Bikolwa bya Batume 17:11. Tudde eri amaateka n’obujulirwa, oba nga tebogera ng’ekigambo ekyo bwekiri mazima obudde tebugenda kubakerera. Isaaya 8:20.


	"LET THERE BE LIGHT" Ministries home \| Lugandan Tracts AMAZIMA AGAKWATA KU MULIRO OGW’OKUZIKIRIZA Wabadewo okulangirira ne Papa nti enjigiriza eyo muliro gw’okuzikiriza ebulirwe n’amanyi mangi ne kanisa nga ekinayamba okuziyiza ekibade kiretera obunamungi bw’omuntu okuva ku Katonda. Papa yanyonyola nti nga bwekyakirizibwa nti esubi ely’okugenda mu ggulu ku lunaku lw’okuffa ligya kutwaliwa nga ekikulu ekisokerwako mu ndoboza eyokuwereza Katonda, tekikyatwaliwa nga kikulu nga bwekyasubirwa, era kati ekisigalide kwe kutandika okubulira omuliro ogulikuzikiriza, nti okuyita mu kutya olw’ebibonyonyo eby’ekitalo ebiribatukako, abantu basobole okukumiwa obulungi ennyo mu kanisa. Obutekwasa kyonna Papa ky’eyalangirira kyekijja okukola kundoboza y’abantu oba abakatuliki okusinga ennyo, kyamugaso nti abantu bonna abaloboza bagezeko okufumitiriza, obanga kisoboka amazima ku muliro ogulikuzikiriza kyegugamba. Ekirobozo eky’okubonyabonyezebwa emirembe n’emirembe n’ababi mubutufu kiyigirizibwa mu Bayibuli? Singa nedda; wa gyekyava? Lekka twekalirize ensonga zinno mu bumpi era tulabe kyetunasanga. Ekigambo kyenyini ekyomuliro ogw’okuzikiriza (hell) kiva mu Anglo-Saxon, era nga tekinakozesebwa mu kikyusa eky’olungereza olwe Bayibuli, kyali kitegeza mu bumpi okubikiwako oba embera eyokukweka. Ekyokulabilako, ekikolwa ekyokuzikanga lumonde wansi mutaaka okumukumirayo okuyita mu butiti kwayitiwanga “okuzikiriza” lumonde. Bakyagoberela obuwangwa bunno mu Bungereza ekyokuzikiriza lumonde bwawe. Okuteka esubi ku kasolya k’enyumba kyayitiwanga “okuzikiriza” enyumba, naye tekyategezanga okuteka omuliro ku nyumba. Mundagano enkadde waliyo ekigambo kimu ekyakyusiwa okuzikiriza(hell) mu ebikka bya Bayubuli zaffe zinno eza bulijo mu Lungereza. Ekigambo kino kiri sheol. Ekigambo kinno kilabika mu ndagano enkadde emirundi nkaga mutano.Ekigambo (hell) okuzikiriza kikyusibwa emirundi asatu mugumu era n’ekinya emirundi esatu. Mubutufu okukyusiwa kwakyo; kwongede obutategerekeka okuliwo mundoboza y’obuntu mukutegera embera ey’abafa olw’okukyusiwakyusiwa. Mazima, abakyusa e Bayibuli zinno ezaffe ezabulijjo tebali Bakatuliki, naye baliwo mubisera endoboza eyokuyigiriza kwo awa Papa okukwata ku muliro ogw’okuzikiriza era nokubula emirembe gyonna lwe kwaliwo nga kukiriziwa, era ne mu Baporotesitanti, era mubuntu kinno kyakosa omulimu gwawe mukika ekyawagulu. Okuva amakulu genyini ag’ekigambo omuliro ogw’okuzikiriziza (hell), agategeza okubikako oba okuziyiza tegali ganjabulo nnyo okuva ku kya magombe, oba eky’ekinya, olwono mpozi abakyusa Bayibuli bakitwala bwebatyo era n’ekibanguyila mu ndoboza yabwe okukozesa omuliro ogw’okuzikiriza (hell) nga bakyusa (amagombe) sheol. Naye bakisanga nga kizibu okukozesa ekigambo omuliro ogw’okuzikirza(hell) mu buli mbera nga ekikyusa eky’olwebulaniya ekya sheol (amagombe), okukikola kino kiba kiteka abamu ku baddu ba Katonda abesigwa abogerwako mu Bayibuli mu bifo ebyokubonabona, olwono baba betaddeyo okudda mu muliro ogw’okuzikiriza mu magombe kitukane n’ekigendererwa kyabwe obulungi. Ekyokulabirako, mukitundu ekisoka ekigambo sheol (amagombe) kilabika mu ndagano enkadde nga kikozesebwa ne jajja ffe Yakobo amulungi. Akisanyisiza mutabani we omwagalwa Yusufu obanga yatibwa ensolo enkambwe ezomunsiko era yali aboneredde nnyo mu mutima olwo kufirwa kunno okwamanyi. Nga akaba yayogera, “ndikka emagombe(sheol) awali omwana wange nga nkyakaaba.” (Oluberyeberye 37:35). Mu bigambo binno abakyusa bateddewo ekigambo “amagombe” awatali ekyo, bandibadde kilaga nti Yakobo yakiriza nti Yusufu ali mu muliro ogw’okuzikirira (hell) era nti yasubira okugenda eyo naye oluvanyuma olw’okufa. Nokunyonyola kwa Papa okutegeza okubonabona okwatekewa ku kigambo (amagombe) sheol, kinno kyandibade kyanjabulo eri abasomi abasinga obungi okukyikiriza. Nabbi Yobu asaba okugenda mu(magombe) sheol , naye mukukyusa okusaba kuno abakyusa batuwa ekigambo “amagombe”. (Yobu 14:13). Yobu yali ayita mubuzibu bungi era n’okubonabona okwamanyi. Kyali kituse ku mbera gyeyali tasobola kuguminkiriza, kati ng’asaba Katonda okumukiriza okugenda mu sheol (mumagombe) gyeyali amanyi nti ajja kutuka mu kubumula. (Yobu 3:17-19). Singa abakyusa batuwa ekigambo omuliro ogw’okuzikiriza (hell) mukifo kinno, abasomi be Bayibuli bandiyigiriza nti ekigambo kinno mu Bayibuli sikifo kyakubonabona, naye embera eyobutategera mundoboza – banditegedde nti Yobu teyasaba kugenda mukifo okubonabona gyekwandiyongezedwako, era kwongezeweko emirembe n’emirembe. Nabbo omulala owe ndagano enkadde anyonyola sheol (amagombe) mubigambo ebitabusabusiwa, nga agamba, “buli omukono gwo kye gulaba okukola, okikolanga n’amaanyi go; kubanga tewali mulimu newankubade okuteesa newankubade okumanya amagezi mu magombe (sheol) gy’ogenda. (Mubulizi 9:10). Nga kyamuwendo okubikula amazima mu kyawandikiwa kinno singa abakyusa wanno batuwa ekigambo omuliro ogw’okuzikirira (hell) mukifo kyokutuwa sheol ekigambo kya magombe, nga bwebakola! Ekintu kiri nti sheol (amagombe) gwe muliro ogw’okuzikiriza (hell) ogwomundagano enkadde – omuliro ogw’okuzikiriza (hell) gwokka abantu ba Katonda gwe babagambako mubisera by’emyaka 4,000. Era ekifo kinno kyali kifanana kitya? Kyali ekifo ekyakasikiriro era n’okubumula, embera eyobutategera mundoboza, kyebali bayigirizidwa banabbi, gyebagenda bonna abatukirivi era n’ababi bwe bafa eyo nebalindirira ekisera, olwamanyi g’omutonzi, bayinza okudizibwa obulamu mu kuzukizibwa. Ekitufu ku bikwata ku muliro ogw’okuzikiriza (hell) nga bwebabikula mu ndagano empya bikwatagana bulungi nebili mundagano enkadde. Endagono empya yawandikibwa mu luyonani era wanno ekigambo ekyoluyonani hades (amagombe) kikwatagana n’okyolwebulaniya sheol (amagombe) ekyomundagano empya . Tutegera kinno okuva kukitufu ky’omutume Petero, mukubulira kwe ku lunaku lwa pentakonte yajjayo okuva mundagano enkadde mu ekyo ekigambo sheol (amagombe) gyekilabikamu era mukukola kinno yakyusa ekigambo sheol (amagombe) okutegeze ekigambo kyoluyonani hades (amagombe). Ekyawandikiwa Petero kyajjayo kumulundi gunno kyekiri mu Zabuli 16:10. Bunno bunabbi bwa kuffa era n’okuzukira kwa Yesu, ng’alangirira nti obulamu wa Yesu tebujja kulekewa mu magombe (sheol). Okusoka mubyonna kinno kikakasa nti Yesu yagenda magombe (sheol) ag’omundagano enkadde bwe yaffa: era kikakasa nate nti amagombe (hades) ag’omundagano enkadde ge gamu n’agomundago empya. Emirundi ebiri abakyusa bakozesa ekigambo omuliro ogw’okuzikiriza (hell). Wanno batwalibwa mu butamanya, kale singa wanno bakozesa ekigambo amagombe baba bateka obulamu wa Yesu mu magombe (sheol), ekyandibadde ekitufu, naye kinno tekyandikwataganye ne kya Papa eky’enjigiriza ekwata ku obutafa ow’omwoyo. Tutekwa kuba basanyufu nti Kurisito yagenda mu magombe (hell) ago mu Bayibuli bwe yafa, olwono natekawo okulokolewa eri abo abali eyo. Mu kubikulirwa 1:18 Yesu mwenyini ayogera abikwata ku kinno nga agamba nti, “nze yali afude era kati ndi mulamu; ndi mulamu emirembe n’emirembe...era ndina ebisumulozo eby’emagombe era n’obyokufa”. Okukozesa ekigambo ekisumuluzo ne n’engeri Yesu jatukakasamu nti ajja kugulawo ekomera edenne eryo nyumba eyokufa era asumulure abawambe. Kinno kikwatagana n’okukozesa ebigambo (hell) ebibiri ebisembayo mu bayibuli – ebiri mu kubikulirwa 20:13-14. Wano Yokana atugamba nti amagombe(sheol) galireta abafu abago; era oluvanyuma, kulizikiriziwa. Akabonero akakozesewa okulaga okuzikiriziwa kwa magombe (hell) kuli enyanja eyomuliro. Wanno kisubizibwa nti “enyanja eyomuliro” ge magombe (hell) ga Bayibuli, naye nga sikyekyo. Yokana atugamba nti kwe kuffa okwokubiri, era nti mukwo okuffa na magombe gajja kuzikirizibwa. Omuliro kyekintu ekikyasinga okuzikiriza nga kimanyidwa abasayansi, era mukama akikozesa mu kigambo kye okureta ekifanayi ekyokuzikirira. Waliwo ekigambo ekirala mu Luyonani mu ndagano empya ekyakyusiwa nga omuliro ogw’okuziriza (hell) era kyekinno Gehenna. Lino ly’erinya elyabwewa ekibonvu ekiwanvu ennyo ebweru wa Yerusalemi ekyakozesewanga okutekamu ebisasiro era nebiriwa byekibuga. Omuliro gwakumiwanga okwaka mukiwonvu (Gehenna) kinno okuzikiriza kyonna ekyasuliwangamu. Olw’okuba embera eyakwatagananga ne kiwonvu (Gehenna) , era kubanga Yesu yamanya nti abantu abomunaku ze bajja kutegera amakulu, yakikozesa nga akabonero akokuzikirira. Tewali n’omu eyabonyabonyezewa mu gehenna (mukibwonvu) – kikozesewa olw’okunyonyola okuzikiriziwa. Mu butufu abayudaya baganiwanga okukozesa okubonyabonya okw’engeri yonna, yadde okwekisolo. Yesu okukozesa ekibonvu kya (Gehenna) kyali kyamugaso okulaga okuzikiriziwa, kilabikira mu kyeyayogera, “So temubatyanga abatta omubiri, naye nga tebayinza kutta bulamu: naye mumutyenga ayinza okuzikiriza obulamu n’omubiri mu Ggeyyeena.” (Matayo 10:28.) Abakyusa bakozesa ekigambo amagombe (hell) wanno nga ekyakyusibwa okuva mu Geyeena (ekiwonvu), era kati kyebunyisa okulaba nti omusomi wa Bayibuli tebanaba kwetegereza nti ekyo kifo kyakuziriza, ngasikifo kyakubonyabonyezewa. Awalala Ggeyeena, Yesu yeyongera okuwa ekifananyi eky’okuzikiriza nga akozesa obubuka obuyingira mu milambo gy’ebintu ebiba bifude. Nga ayogera kukusikiriziwa okuyitiride okujja okutuka mu bulamu obukurisitayo okubajja ku Mukama, nga kiyimirirawo mubintu binno ebitenderezewa nga omukono era namaso, yayogera nti kyandibade kirungi okutemewako omukono oba okujjiwamu eriso okusinga okusiliwa mu Ggeyeena,eri obubuka gyebutafa era n’omuliro gyegutazikira. Matayo 5:29, 30; 18:8, 9. Nga bwetulabye, omuliro gwakumibwanga okweyongera okwakaka mu Ggeyeena (ekiwonvu) kisoboseze byonna ebyasuliwangamu mu kiwonvu okuzikirira. Mumbera enno kazambi yenna eyasulibwanga mukiwonvu nga tatuseko muliro naye ngayekute ku mabali bwandizikirizibwa n’obubuka. Kati okuyita mu byokulabilako binno, Yesu yakakasa okuyigiriza kwa Bayibuli okwabona, nti empera yekibi kwe kuffa, sikubonyabonyezewa. Ebyawandikibwa biyigiriza nti “emmeeme eyonoona ye erifa” (Ezekeri 18:20), sosi kubonyabonyezewa emirembe gyonna. Kale mu kutuyigiriza nti empera y’ekibi kwe kuffa, omutume Paulo naye alangirira nti “naye ekirabo kya Katonda bwe bulamu obutaggwaawo mu Kurisito Yesu Mukama waffe”. (Abaruumi 6:23). Kale nate esubi eryokuzukira okuva mu baffu eri bonna abaliba balokoledwa ne Kurisito. Kiki ekilala Bayibuli kyeyogera ekikwata ku kuffa? 1. Abantu bajja batya ku nsi wanno? Katonda omuntu munfunfu eyensi. Olubeeryeberye 2:7. 2. Mu ngeri ki Bayibuli gye nyonyolamu abaffa? Bonna abebakka. 1 Abasessalonika 4:13. 3. Era wa abaffa gye bebaka? Mu nfufu yensi. Danyeri 12:2. Bonna ba nfufu. Mubulizi 3:20. 4. Kiki ekiberawo ku muntu bwaffa? Enfufu n’edda mu ttaka nga bwe yali...omwoyo ne gudda eri Katonda eyagugaba. Bonnabagenda mukifo kimu era bonna bava mu nfuufu nate. Mubulizi 12:7; 3:20. 5. Mwoyo ki gunno ogudda eri Katonda? Kuba omwoyo awatali mubiri nga mufu. Yakobo 2:26. N’omwoyo gwa Katonda guli mu nnyindo zange. Yobu 27:3. Nolwekyo okuwera era n’omwoyo kyekimu. 6. Omwoyo kyeki kati? Mukama nabumba omuntu munfufu...era namufubwamu omukka omulamu munyindo; omuntu nafukka omulamu. Olubeeryeberye 2:7. Nolwekyo omubiri (enfufu) gatako omukka omulamu (omwoyo) = Omuntu omulamu. 7. Omwoyo guyinza okuffa? Emmeeme eyonoona ye erifa. Ezekeri 18:20. Bonna bayonoona Abarumi 3:23. 8. Waliwo omuntu yenna atalina obutaffa? 1 Timoseewo 6:16 watugamba ntu Katonda yekka alina obutaffa. 9. Kale omuntu yenna affa aliko kyamanyi? Abaffu tebaliko kyebamanyi. Mubulizi 9:5. 10. Abafu bayinza okutendereza Katonda? Abafu tebatendereza Mukama. Zabuli 115:17. 11. Tuyinza tutya okutegera ku Katonda oluvanyuma lwo kuffa? Kubanga tewali akujjuukira mu kuffa. Zabuli 6:5. 12. Tuyinza okukola oba okuyiga oluvanyuma lwo kuffa? Tewali mulimu...yadde okumanya,oba amagezi mumagombe. Mubulizi 9:10. 13. Naye abatukirivu tebagenda butervu mu ggulu? Daudi tanagenda mu ggulu. Bikolwa bya batume 2:34. 14. Ddi Daudu lwe yayogera nti ajja ku kusibwa? Ndimatira bwe ndizuukauka n’ekifananyi kyo. Zabuli 17:15. N’abafu balizuukizibwa obutavunda, naffe tulifuusibwa. 1Abakkolinso 15:52. 15. Kulwani lwe tugenda okununuliwa okuva mu magombe? Kulwo muntu okufa kwajja...era bwekityo mu Kuiristo bonna mwe balifukira abalamu. 1 Abakkolinso 15:20, 21. 16. Ddi ebibina ebibiri ebyenjabulo lwebirizukizibwa? Wajja kubawo okuzukira kwa bafu; abalungi era nababi. Ebikolwa by’abatume 24:15. 17. Okuzukira kwa abalungi kuliberawo ddi? Kubanga Mukama waffe yennyini alikka...n’abo abaafira mu Kurisito be balisoka okuzuukira. 1 Abasessalonika 4:16. 18. OKuzuukira kw’ababi kuleberawo ddi? Era (abatukirivu) balifugira wamu ne Kurisito emyakka 1000. Naye abamu ku bafu tebaliba balamu okumala emyaka 1000. Kubikulirwa 20:4, 5. 19. Abatukirivu baliba balamu okumara kisera ki? Tewaliba kufa nakatono: kubanga benkana bamalayika ;era bana ba Katonda abomukuzuukira. Luuka 20:36. Tewajja kuba kufa Kubikulirwa 21:4. 20. Ejinja eryokusonda mu wakabaka wa satani bubadde bulimba “temulifa” Bunno bwebulimba bwe yabulira Kawa mu Adeni abadde abulira abana babantu ekisera kyonna. Era okuyita mubisera byonna Satani akoze ebyamagero bingi ng’ayita mu bantu abagamba nti bafuna okuva mu bafu. Abalogo be Misiri (Okuva 7:11) obulogo w’endori (1 Samwiri 28); abalogo (Danyeri 2:2) omuwala eyalagulanga (Bikolwa bya Batume 16:16-18). Satani akola namanyi leero okuyita mu bakulembeze bamadini okulimba abakoye ng’agamba nti abafu tebaba bafu naye balamu bayinza nokwogera na balamu. 21. Katonda yagamba ki ku abo abayigiriza nti abafu baba balamu? Era omusaja...oba omukazi....asamira omizimu oba omulogo talemnga kutiwa. Baleevi 20:27. 22. Satani ayinza okukola ebyamagero? Kubanga gyemizimu gyabalubale egikola ebyamagero. Kubikulirwa 16:14. 23. Abantu ba Katonda bayinza batya okwewala okulimbiwa? Bakiriza ekigambo n’omwoyo omwangu ennyo , buli lunaku nga banoonya mubyawandikibwa oba nga ebyo bwe biri bwe bityo. Bikolwa bya Batume 17:11. Tudde eri amaateka n’obujulirwa, oba nga tebogera ng’ekigambo ekyo bwekiri mazima obudde tebugenda kubakerera. Isaaya 8:20.